ਬੇਰੁਜਗਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ
ਅੱਜ (2026) ਦੀ ਭਾਰਤ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬੇਰੁਜਗਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਗਾੜਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸਥਾਰਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ: 1. ਮੌਜੂਦਾ ਅੰਕੜੇ: ਬੇਰੁਜਗਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਮਹਿੰਗਾਈ (2026 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਅਨੁਸਾਰ) ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਿਟੇਲ ਮਹਿੰਗਾਈ (CPI) ਫਰਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ 5.1% ਰਹੀ, ਜੋ RBI ਦੇ 2-6% ਦੇ ਟੋਲਰੇਂਸ ਬੈਂਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ 7.8% ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਲੂ, ਪਿਆਜ, ਦਾਲਾਂ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 15-25% ਵਧੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ: ਸਟੇਟ VAT ਵੱਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 112 ਅਤੇ 98 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਘਰੇਲੂ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਬੇਰੁਜਗਾਰੀ (2026 ਦੇ CMIE ਅੰਕੜੇ ਅਨੁਸਾਰ) ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਬੇਰੁਜਗਾਰੀ ਦਰ 6.8% ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬੇਰੁਜਗਾਰੀ 9.2% ਅਤੇ 15-29 ਸਾਲ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਬੇਰੁਜਗਾਰੀ 22% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੁੱਲ ਬੇਰੁਜਗਾਰੀ 8...